Tin tức
Gốm Cây Mai nét đẹp còn mãi với thời gian
Th10
Gốm Cây Mai – báu vật thủ công từ làng nghề cổ kính ven sông Sài Gòn – đang tỏa sáng như một biểu tượng văn hóa gốm miền Nam. Với hơn 150 năm lịch sử, làng gốm Cây Mai (phường Tân An, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương) không chỉ sản xuất đồ gia dụng mà còn tạo nên những tác phẩm nghệ thuật tinh hoa, bền vững vượt thời gian. Bài viết này sẽ đưa bạn khám phá lịch sử gốm Cây Mai, quy trình sản xuất, giá trị văn hóa và cách sở hữu những sản phẩm chính gốc từ làng nghề.
Lịch Sử Hình Thành Làng Gốm Cây Mai
Làng gốm Cây Mai ra đời từ cuối thế kỷ 19, khi các nghệ nhân từ Huế, Quảng Nam di cư vào Nam bộ. Họ chọn vùng đất phù sa ven sông Sài Gòn – nơi có cây mai cổ thụ hàng trăm năm – để lập lò. Tên gọi “Cây Mai” bắt nguồn từ cây mai vàng rực rỡ trước đình làng, trở thành biểu tượng may mắn.
- Giai đoạn 1920-1950: Gốm Cây Mai nổi tiếng với lu, chum, bình nước phục vụ đời sống nông thôn.
- 1950-1975: Phát triển gốm mỹ nghệ với men ngọc, men rạn, xuất khẩu sang Pháp, Campuchia.
- Hiện nay: Còn hơn 50 hộ sản xuất, giữ lửa nghề qua 5-6 thế hệ.
Fun fact: Cây mai cổ thụ trước đình làng Cây Mai (hơn 200 năm tuổi) vẫn xanh tốt, được công nhận là cây di sản Việt Nam năm 2020.
Quy Trình Làm Gốm Cây Mai Truyền Thống – 8 Công Đoạn Tinh Tế
Gốm Cây Mai nổi bật với men rạn cổ và họa tiết chạm khắc tay. Quy trình sản xuất trải qua 8 bước:
- Khai thác đất sét: Đất sét trắng từ sông Sài Gòn, lọc 3 lần.
- Nhào đất: Tỷ lệ đất:nước = 4:1, ủ 72 giờ.
- Tạo hình: Bàn xoay thủ công, độ dày thành sản phẩm 0.8-1.5 cm.
- Phơi khô: 7-10 ngày dưới nắng tự nhiên.
- Vẽ/chạm khắc: Họa tiết mai – lan – cúc – trúc, rồng phượng.
- Tráng men: Men rạn từ tro xương + kaolin + feldspar, tạo vết nứt tự nhiên.
- Nung lò: 1.150°C trong lò củi 48 giờ.
- Hoàn thiện: Kiểm tra, đóng gói thủ công.
Điểm đặc biệt: Men rạn Cây Mai – mỗi sản phẩm có vết nứt riêng biệt, không cái nào giống cái nào – như dấu vân tay của nghệ nhân.
Các Loại Gốm Cây Mai Nổi Bật Nhất
| Loại gốm | Đặc điểm nổi bật | Giá tham khảo (VNĐ) | Ứng dụng |
| Gốm men rạn cổ | Vết nứt tự nhiên, màu ngọc bích | 800.000 – 5.000.000 | Trang trí nội thất, bàn thờ |
| Gốm mỹ nghệ | Họa tiết chạm khắc tay, men xanh ngọc | 500.000 – 3.000.000 | Quà tặng, phong thủy |
| Gốm gia dụng | Bình hoa, lọ lộc bình, ấm trà | 200.000 – 1.500.000 | Sử dụng hàng ngày |
| Gốm phong thủy | Tượng Quan Công, tỳ hưu, cóc ba chân | 1.200.000 – 10.000.000 | Trang trí văn phòng, nhà ở |
Sản phẩm bán chạy nhất: Lọ lộc bình men rạn Cây Mai (cao 60cm) – giá 2.800.000 VNĐ – tượng trưng cho phú quý, trường tồn.
Giá Trị Văn Hóa Của Gốm Cây Mai
Gốm Cây Mai không chỉ là sản phẩm – mà là di sản sống:
- Bảo tồn nghề thủ công: Kỹ thuật men rạn đang dần mai một, chỉ còn 3 nghệ nhân trên 70 tuổi nắm giữ bí quyết.
- Gắn kết cộng đồng: Lễ hội gốm Cây Mai (mùng 5 tháng Giêng âm lịch) thu hút 10.000 du khách/năm.
- Phát triển du lịch: Tour trải nghiệm làm gốm (300.000 VNĐ/người) – tự tay tạo chén trà men rạn.
Theo Sở VH-TT-DL Bình Dương, năm 2024, làng gốm Cây Mai đóng góp 80 tỷ đồng doanh thu du lịch – gốm.
Thách Thức Và Hướng Bảo Tồn
| Thách thức | Giải pháp đang triển khai |
| Thiếu nghệ nhân trẻ | Đào tạo miễn phí cho học sinh THPT, hỗ trợ 5 triệu/học viên |
| Cạnh tranh gốm công nghiệp | Xây dựng thương hiệu “Gốm Cây Mai – Men Rạn 150 Năm” |
| Ô nhiễm lò nung | Chuyển đổi 70% lò gas, hỗ trợ kinh phí từ tỉnh |
Mua Gốm Cây Mai Chính Gốc Ở Đâu?
Để sở hữu gốm Cây Mai chính hãng:
- Đến trực tiếp làng nghề:
- Địa chỉ: Khu phố Tân An, phường Tân An, TP. Thủ Dầu Một, Bình Dương
- Đường đi: Từ TP.HCM → Quốc lộ 13 → rẽ vào đường Lê Lợi → đình Cây Mai
- Mua online uy tín:
- Showroom chính hãng:
- TP.HCM: 45 Nguyễn Trãi, Q.5
- Hà Nội: 12 Hàng Bông, Hoàn Kiếm
Lưu ý: Kiểm tra tem “Gốm Cây Mai – Bình Dương” và chứng nhận men rạn tự nhiên để tránh hàng giả.
Kết Luận
Gốm Cây Mai không chỉ là sản phẩm thủ công – mà là linh hồn văn hóa miền Nam, nơi nghệ nhân gửi gắm tâm huyết qua từng vết men rạn. Với độ bền trăm năm, giá trị thẩm mỹ cao và ý nghĩa phong thủy, gốm Cây Mai xứng đáng là tác phẩm để đời trong mọi không gian sống.
Bạn đã từng chạm tay vào một sản phẩm gốm Cây Mai chưa? Hãy ghé thăm làng nghề, tự tay cảm nhận nét đẹp còn mãi với thời gian!
